1/11/2006: Dyrektywa WEE

Proces integracji w ramach Unii Europejskiej nałożył na nowo członkowskie państwa szereg obowiązków, między innymi w istotnej kwestii ochrony środowiska naturalnego. Po wprowadzonych w życie regulacjach dotyczących opakowań oraz odpadów opakowaniowych, przyszedł czas na uregulowanie kwestii związanych z zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym.

21 października 2005 roku weszła w życie nowa ustawa w zakresie ochrony środowiska - Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U.05.180.1495), powstała na bazie unijnej Dyrektywy WEEE  2002/96/WE  z dnia 27 stycznia 2003 roku. 

Wprowadzający, czyli kto?

Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym jest obok m.in. Ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (zwana ustawą opakowaniową) kolejnym aktem prawnym, definiującym obowiązki przedsiębiorców w zakresie gospodarowania odpadami. Jej celem jest ograniczenie ilości zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego a także wprowadzenie zintegrowanego systemu zarządzania odpadami elektrycznymi i elektronicznymi poprzez budowę sprawnego systemu odzysku i recyklingu.

Ustawa nakłada obowiązki odzysku i recyklingu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na podmioty określane mianem Wprowadzających, do których zalicza się:

• produkujących i sprzedających pod własnym oznaczeniem sprzęt,
• sprzedających pod własnym oznaczeniem sprzęt wyprodukowany przez innego przedsiębiorcę,
• prowadzących działalność związaną z importem lub wewnątrz wspólnotowym nabyciem sprzętu.

Ponieważ ustawa oparta jest na unijnej zasadzie rozszerzonej odpowiedzialności producenta - na Wprowadzających ciąży również obowiązek takiego projektowania produktów AGD i RTV i innych urządzeń elektrycznych i elektronicznych, aby wspomniany recykling i odzysk był możliwy.

Sprzęt, czyli co?

Przedmiotem Ustawy jest zdefiniowany w art. 3 ust.1 pkt 10 "sprzęt", którego mianem określono "urządzenia, których prawidłowe działanie jest uzależnione od dopływu prądu elektrycznego lub od obecności pól elektromagnetycznych, oraz mogące służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych i zaprojektowane do użytku przy napięciu elektrycznym nieprzekraczającym 1 000 V dla prądu zmiennego oraz 1 500 V dla prądu stałego". Ustawa dotyczy zatem tak dużych urządzeń jak lodówki, zamrażarki, pralki, mikrofalówki, grzejniki, komputery jak i mniejszych - tostery, elektryczne szczoteczki do zębów czy elektryczne odświeżacze do powietrza. Zawarta w załączniku nr 1 do ustawy lista określająca grupy i rodzaje sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie jest listą zamkniętą. Każde inne urządzenie spełniające warunki określone w definicji "sprzętu" a nie wymienione we wspomnianym załączniku podlega Ustawie.

Obowiązki, gdzie, co i kiedy?

Główną osią Ustawy jest zapis art. 27 definiujący podstawowy obowiązek Wprowadzającego do "zorganizowania i sfinansowania odbierania od prowadzących punkty zbierania zużytego sprzętu, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu i unieszkodliwiania zużytego sprzętu".

Do pozostałych obowiązków należą:

• Oznakowanie - od 21.10.2005 r. sprzęt wprowadzany na rynek powinien posiadać specjalne oznakowanie - symbol składający się z przekreślonego kołowego kontenera na śmieci.
• Rejestracja - każdy podmiot uczestniczący w systemie obrotu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego będzie od 1 lipca 2006 r. podlegał obowiązkowi rejestracji w specjalnie dla tego celu utworzonym Rejestrze prowadzonym przez GIOŚ.
• Numer rejestrowy - każdy Wprowadzający jest zobowiązany do umieszczania przydzielonego mu numeru rejestrowego na fakturach oraz innych dokumentach sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością.
• Opłaty - każdy podmiot wpisany do Rejestru jest obowiązany do wniesienia opłaty rejestrowej oraz opłaty rocznej w wysokości 8 tys. zł (stawka dla mikro przedsiębiorców będzie wynosiła maksymalnie 400 zł).
• Ewidencja - każdy przedsiębiorca Wprowadzający sprzęt jest zobowiązany do prowadzenia bieżącej ewidencji masy wprowadzonego i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (poddanego recyklingowi i odzyskowi) oraz kwartalnego i rocznego raportowania tych wielkości do GIOŚ.

Recykling, odzysk, ile?

Określenie poziomu obowiązku odzysku i recyklingu, jaki ciąży na przedsiębiorcach kwalifikowanych jako Wprowadzający podlega innym zasadom, niż te, które obowiązują w stosunku do odpadów opakowaniowych. Podstawą wymiaru obowiązku jest w tym przypadku masa zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, jaki został zebrany na rynku polskim (a nie masa urządzeń, jaka została wprowadzona przez producenta na rynek w danym okresie sprawozdawczym).

Szczegółowe poziomy odzysku i recyklingu sprzętu podzielonego wg grup zawartych w załączniku nr 1 zostały określone w art. 30. Obowiązek odzysku kształtuje się na poziomie 70-80% masy zużytego sprzętu, natomiast recykling części składowych, materiałów i substancji pochodzących ze zużytego sprzętu na poziomie 50% - 80%.

Ustawa wprowadza dodatkowo rozróżnienie na dwie grupy zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego wg daty wprowadzenia sprzętu na rynek polski. Pierwszą z nich stanowi tzw. "stary złom" powstały ze sprzętu wprowadzonego na rynek przed 13 sierpnia 2005 roku - wówczas obowiązek dotyczy Wprowadzającego sprzęt tej samej grupy określonej w załączniku nr 1 do Ustawy, proporcjonalnie do jego udziału w rynku. Drugą grupę stanowią "odpady nowe", powstałe ze sprzętu wprowadzonego po dniu 13 sierpnia 2005 r.  - wówczas obowiązek dotyczy Wprowadzającego sprzęt w stosunku do sprzętu, który został przez niego wprowadzony.

Należy przy tym pamiętać, iż obowiązek ten wejdzie w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2008 roku.

Realizacja obowiązku, czyli jak?

Ustawodawca pozostawił Wprowadzającym możliwość samodzielnego wyboru metody realizacji obowiązków. Alternatywa obejmuje:

• własną organizację systemu zbiórki, odzysku i recyklingu przez Wprowadzającego, która jest automatycznie związana z koniecznością wniesienia finansowego zabezpieczenia realizacji obowiązku (w formie depozytu na rachunku NFOŚiGW, umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lub gwarancji bankowej) w dniu dokonania rejestracji przedsiębiorstwa w Rejestrze GIOŚ,
• podpisanie umowy ze specjalnie dla tego celu powołaną organizacją odzysku.

Zapewne wielu przedsiębiorców, z uwagi na problemy, jakie mogą się wiązać z samodzielnym realizowaniem zapisów Ustawy zdecyduje się na podjęcie współpracy z organizacjami odzysku, na które przeniesiona zostanie odpowiedzialność za budowę i finansowanie całego systemu zbiórki, przetwarzania i recyklingu. Decyzję o współpracy należy podjąć do końca czerwca 2006 r. - wtedy bowiem wraz z obowiązkiem wpisu do Rejestru prowadzonego przez GIOŚ powstanie konieczność złożenia deklaracji co do sposobu realizacji obowiązków.

Tymczasem na dzień dzisiejszy nie rozpoczęła jeszcze działalności żadna organizacja odzysku zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, co związane jest w przeważającej mierze z koniecznością spełnienia przez taki podmiot ściśle określonych wymagań dotyczących formy prawnej, akcjonariatu a także wysokości kapitału akcyjnego (ustalonego na bardzo wysokim poziomie 5 mln zł).

Firma Rekopol jest zainteresowana tym zagadnieniem. Obecnie jesteśmy na etapie analizowania możliwości i form naszego funkcjonowania w systemie realizacji obowiązków w zakresie Ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. O naszych decyzjach i działaniach będziemy informowali Państwa na bieżąco. Jednocześnie mając na uwadze potrzeby naszych Klientów, coraz częściej pojawiające się wątpliwości związane z interpretacją zapisów Ustawy, pozostajemy do Państwa dyspozycji - chętnie odpowiemy na wszelkie Państwa pytania.

Pytania w sprawie Ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym prosimy kierować do Marty Górskiej pod nr tel. 022 -545 42 80 lub drogą elektroniczną: m.gorska@rekopol.pl